„Wspólny dobrobyt”. Co Chiny zrobiły z ubóstwem i czego nie zrobiły z nierównością

25 lutego 2021 roku Xi Jinping ogłosił w Pekinie „pełne zwycięstwo” w walce ze skrajnym ubóstwem. Według komunikatu Xinhua w ciągu ośmiu lat ostatnie 98,99 mln mieszkańców wsi żyjących poniżej obowiązującej granicy ubóstwa wyszło z niej, a 832 powiaty i 128 tys. wsi skreślono z listy ubogich [1]. Granica, o której mowa, to 2300 juanów rocznie na osobę w cenach z 2010 roku [4].

To liczby państwa, które nie dopuszcza niezależnej prasy ani niezależnej kontroli własnej statystyki. Traktujemy je jako stanowisko urzędu. Ale kierunek potwierdza źródło zewnętrzne: według Banku Światowego odsetek ludności Chin żyjącej poniżej 2,15 dolara dziennie spadł z 97 % w 1981 roku do 0 % w 2019 roku [2].

97%

Dwie krzywe

Ubóstwo i nierówność to dwie różne miary i w Chinach rozeszły się na trzy dekady. Gdy odsetek ubogich spadał, współczynnik Giniego rósł: z 28,2 w 1981 roku do 43,7 w 2010 roku. Dopiero potem zaczął spadać, do 36,0 w 2022 roku [3].

• Poniżej 2,15 $ dziennie
• Współczynnik Giniego

Dane wykresu

Rok	Poniżej 2,15 $ dziennie (%)	Współczynnik Giniego (%)
1981	97,0	28,2
1984	91,3	27,1
1987	81,1	29,4
1990	83,1	32,2
1993	77,3	33,9
1996	62,6	35,2
1999	58,5	38,7
2002	47,8	42,0
2005	32,9	40,9
2008	26,1	43,0
2010	20,6	43,7
2011	15,3	42,4
2012	12,9	42,2
2013	6,0	39,7
2014	4,6	39,2
2015	2,9	38,6
2016	2,1	38,5
2017	1,6	39,1
2018	0,7	38,5
2019	0,0	38,2
2020	0,0	37,1
2021	0,0	35,7
2022	0,0	36,0

Sierpień 2021: korekta nadmiernych dochodów

Pół roku po ogłoszeniu zwycięstwa nad ubóstwem partia ogłosiła następny cel. 17 sierpnia 2021 roku Centralna Komisja Finansowo-Gospodarcza obradowała o „wspólnym dobrobycie” [5]. Według fińskiego BOFIT komunikat zapowiadał, że „regulacja bogatych ma się nasilić, nadmierne dochody mają być ograniczone, a bogaci zachęcani do przekazywania pieniędzy na rozwój społeczeństwa”, przez „bardziej progresywne opodatkowanie, lepsze zabezpieczenie społeczne i większe transfery dochodów” [6].

Regulacja bogatych ma się nasilić, nadmierne dochody mają być ograniczone, a bogaci są zachęcani do przekazywania pieniędzy na rozwój społeczeństwa. (tłumaczenie robocze streszczenia BOFIT)

Trzeba to czytać ostrożnie. Komunikat jest zapowiedzią, nie ustawą; oś czasu zdarzeń chińskich prowadzimy na stronie Dlaczego i będziemy do niej dopisywać wejścia w życie i egzekwowanie, gdy pojawią się dokumenty.

Czego nie objęło zwycięstwo

System meldunkowy hukou wciąż dzieli obywateli na wiejskich i miejskich, a z podziałem idą prawa do szkół, opieki zdrowotnej i mieszkań. W 2024 roku 299,73 mln osób pracowało jako migranci; 132 mln z nich mieszkało w miastach. Ich przeciętny miesięczny dochód wynosił 4961 juanów [7].

299,73 mln

• 

• 

• 

• 

Co z tego wynika

Chiny pokazują, że państwo potrafi w jedno pokolenie przesunąć setki milionów ludzi ponad granicę ubóstwa, i że może to zrobić bez dania im równej pozycji wobec siebie. Obie rzeczy są prawdziwe naraz. Pytanie, które stawia Wyspa, brzmi: czy obywatel może sprawdzić liczby, którymi państwo mierzy własny sukces. W Chinach nie może. To nie jest szczegół, tylko warunek.