Jak Wisconsin nauczyło Amerykę pobierać podatek dochodowy

Podatek dochodowy w Stanach Zjednoczonych ma dwie daty urodzenia. Pierwsza, federalna, to 1913 rok. Druga, mniej znana, to 14 lipca 1911 roku, gdy gubernator Wisconsin Francis McGovern podpisał ustawę, która jako pierwsza w kraju naprawdę zadziałała [1]. Wcześniejsze próby stanowe kończyły się tak samo: podatnicy zaniżali dochody, lokalni asesorzy nie mieli narzędzi ani ochoty, by to sprawdzać, a wpływy były symboliczne.

Przegrana, od której trzeba było zacząć

W 1894 roku Kongres nałożył podatek 2 % od dochodów powyżej 4000 dolarów. Rok później Sąd Najwyższy w sprawie Pollock v. Farmers’ Loan & Trust Co. uznał go za niekonstytucyjny [5]. Ruch, który chciał, by państwo traktowało dochód z kapitału tak samo jak dochód z pracy, stracił narzędzie federalne. Jeżeli miał wygrać, musiał wygrać w stanach.

Trzy kroki Wisconsin

Wisconsin szło w tę stronę od dwóch dekad. Stanowa komisja podatkowa, którą kierował Nils Haugen, rekomendowała podatek dochodowy już w 1903 roku. W 1908 roku wyborcy zatwierdzili poprawkę do konstytucji stanowej, która dopuszczała opodatkowanie dochodu. W 1911 roku legislatura uchwaliła ustawę, a w 1912 roku stanowy Sąd Najwyższy w sprawach zwanych Income Tax Cases uznał ją za zgodną z konstytucją [2] [3].

Co było w ustawie

Stawki były skromne: 1 % dla dochodów powyżej 1000 dolarów, rosnące do 6 % dla dochodów powyżej 12 000 dolarów. Większość mieszkańców nie zarabiała nawet tysiąca dolarów rocznie, więc w ogóle nie płaciła [1]. Ustawa nie miała wyrównać dochodów; miała pokazać, że można je w ogóle policzyć.

Nowość tkwiła gdzie indziej. Po pierwsze, oceny dochodu dokonywali urzędnicy mianowani przez stan, a nie wybierani lokalnie asesorzy zależni od sąsiadów. Po drugie, 90 % wpływów wracało do samorządów, co dawało miastom i powiatom powód, by system wspierać [2].

90%

Reformatorzy z Wisconsin zdołali pokonać kilka barier instytucjonalnych i zbudować zdolność administracyjną potrzebną, by wymierzać i pobierać progresywny podatek dochodowy, który z czasem przyniósł znaczące wpływy, ale nie zastąpił podatku od majątku. (tłumaczenie robocze)

Dlaczego to ważne dziś

Historia Wisconsin jest opowieścią o zdolności państwa, nie o stawce. Ustawa z 1911 roku była „podatkiem klasowym”: wysoki próg zwolnienia i niskie, stopniowane stawki celowały w zamożnych. Wzór skopiowała federacja: ustawa z 1913 roku zaczynała od 1 % i kończyła na 7 % powyżej 500 000 dolarów [6]. Ale bez aparatu, który potrafi dochód zmierzyć, żadna stawka nie ma znaczenia.

• 

• 

Mehrotra pisze, że Wisconsin stworzyło „przyczółek instytucjonalny” dla nowego porządku fiskalnego [4]. Każda debata o tym, ile powinni płacić najbogatsi, zaczyna się od pytania, które w 1911 roku postawiło Wisconsin: kto liczy i komu wierzymy.